بهترین جراح دیسک گردن را باید چگونه انتخاب کنیم؟

بهترین جراح دیسک گردن در تهران کسی است که علاوه بر تخصص جراحی مغز و اعصاب، فلوشیپ ستون فقرات داشته باشد، از تکنیک‌های میکروسرجری و آندوسکوپی استفاده کند، و سابقه هزاران جراحی موفق گردن را در پرونده خود داشته باشد. پروفسور دکتر محمد صمدیان، استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رئیس انجمن ستون فقرات AO ایران، یکی از باسابقه‌ترین جراحان دیسک گردن در ایران است که از پیشرفته‌ترین تکنیک‌های جراحی استفاده می‌کنند.

در این مقاله جامع، با روش‌های مختلف جراحی دیسک گردن، معیارهای انتخاب بهترین جراح، هزینه جراحی، روند بهبودی، و تجربیات بیماران واقعی آشنا می‌شوید. اگر دیسک گردن دارید و در حال تصمیم‌گیری برای جراحی هستید، این راهنما به شما کمک می‌کند تصمیم درست را بگیرید.

دیسک گردن چیست و چرا نیاز به جراحی پیدا می‌کند؟

گردن انسان از ۷ مهره تشکیل شده که بین آن‌ها دیسک‌های نرمی قرار دارند. این دیسک‌ها از یک هسته ژلاتینی (Nucleus Pulposus) و یک حلقه فیبری محکم (Annulus Fibrosus) تشکیل شده‌اند. دیسک گردن یا فتق دیسک گردنی، حالتی است که در آن حلقه فیبری دیسک پاره می‌شود و ماده ژلاتینی به بیرون فشار می‌آورد و به ریشه‌های عصبی یا نخاع فشار وارد می‌کند.

چه زمانی دیسک گردن نیاز به جراحی دارد؟

جراحی دیسک گردن معمولاً آخرین گزینه درمانی است و در این موارد ضروری می‌شود:

• عدم پاسخ به درمان غیرجراحی: پس از ۶-۱۲ هفته فیزیوتراپی، دارودرمانی و تزریقات، علائم بهبود نیافته‌اند
• ضعف عضلانی پیشرونده: ضعف در دست‌ها به طور مداوم بدتر می‌شود
• میلوپاتی گردنی: فشار شدید بر نخاع که باعث اختلال در راه رفتن، کنترل ادرار، یا اختلال تعادل می‌شود
• درد غیرقابل تحمل: دردی که مسکن‌های قوی نیز نمی‌توانند کنترلش کنند و زندگی روزمره را مختل کرده
• فتق بزرگ دیسک: در MRI، فتق بسیار بزرگی مشاهده می‌شود که فضای کافی برای نخاع باقی نگذاشته
• علائم خطر: اختلال در عملکرد روده یا مثانه که نشانه فشار شدید بر نخاع است

روش‌های مختلف جراحی دیسک گردن

امروزه روش‌های متعددی برای جراحی دیسک گردن وجود دارد. انتخاب بهترین روش بستگی به محل دیسک، شدت آسیب، سن بیمار، و سایر شرایط دارد. در ادامه، مهم‌ترین روش‌های جراحی دیسک گردن را معرفی می‌کنیم:

۱. دیسککتومی قدامی گردن با فیوژن (ACDF)

این روش، رایج‌ترین و پرکاربردترین جراحی دیسک گردن در دنیاست. در این جراحی، جراح از طریق برشی کوچک در جلوی گردن (پشت سیب آدم) به مهره‌ها دسترسی پیدا می‌کند و دیسک معیوب را برمی‌دارد. سپس به جای دیسک، یک قطعه استخوانی (Bone Graft) یا قفس مصنوعی (Cage) قرار می‌دهد و در نهایت با پلاک و پیچ‌های تیتانیومی، دو مهره را به هم متصل می‌کند.

مزایای ACDF: روش بسیار قدیمی و اثبات شده، نتایج خوب در اکثر بیماران، رفع کامل فشار از روی عصب

معایب ACDF: از دست رفتن حرکت در سطح جراحی شده، احتمال فشار بیشتر بر دیسک‌های مجاور در آینده

۲. تعویض دیسک گردن (Cervical Disc Arthroplasty)

در این روش پیشرفته، به جای فیوژن مهره‌ها، یک دیسک مصنوعی متحرک در جای دیسک معیوب قرار داده می‌شود. این دیسک مصنوعی شبیه دیسک طبیعی عمل می‌کند و حرکت گردن را حفظ می‌کند.

مزایای تعویض دیسک: حفظ حرکت طبیعی گردن، کاهش فشار بر دیسک‌های مجاور، بهبود سریع‌تر، بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های ورزشی

محدودیت‌ها: همه بیماران کاندید نیستند (سن بالا، آرتروز پیشرفته، تنگی کانال شدید). همچنین هزینه دیسک مصنوعی بالاست.

۳. دیسککتومی قدامی بدون فیوژن (ACD)

در این روش، دیسک معیوب برداشته می‌شود اما به جای فیوژن، فقط فضای دیسک خالی باقی می‌ماند تا با گذر زمان به طور طبیعی فیوژن شود. این روش در شرایط خاصی استفاده می‌شود.

۴. میکروجراحی دیسک گردن (Microdiscectomy)

این روش با استفاده از میکروسکوپ پیشرفته و برش بسیار کوچک انجام می‌شود. مزیت اصلی این روش، آسیب کمتر به بافت‌های اطراف، بستری کوتاه‌تر و بهبودی سریع‌تر است.

۵. آندوسکوپی دیسک گردن

جدیدترین و کم‌تهاجمی‌ترین روش جراحی دیسک گردن، استفاده از آندوسکوپ است. در این روش، با برشی به اندازه یک پنی، آندوسکوپ به محل دیسک هدایت می‌شود و دیسک معیوب از طریق آن برداشته می‌شود.

مزایای آندوسکوپی: برش بسیار کوچک، تخریب کمتر بافت، بستری ۱ روزه یا حتی سرپایی، بهبودی بسیار سریع، بازگشت به کار در یک هفته

۶. لامینکتومی و لامینوپلاستی خلفی

این روش‌ها از پشت گردن انجام می‌شوند و برای موارد خاصی مثل تنگی کانال نخاعی گردنی یا فتق دیسک در سطوح متعدد استفاده می‌شوند. در لامینکتومی، قسمتی از مهره برداشته می‌شود تا فضا برای نخاع باز شود.

جدول مقایسه روش‌های جراحی دیسک گردن

معیارهای انتخاب بهترین جراح دیسک گردن

جراحی دیسک گردن یکی از حساس‌ترین جراحی‌های ستون فقرات است. اعصاب، نخاع، و رگ‌های مهم در ناحیه عمل قرار دارند که کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند عواقب جدی داشته باشد. برای انتخاب بهترین جراح، این معیارها را در نظر بگیرید:

۱. فلوشیپ ستون فقرات

مدرک تخصصی جراحی مغز و اعصاب کافی نیست. به دنبال جراحی باشید که دوره فلوشیپ ستون فقرات را گذرانده باشد. این فلوشیپ، دوره ۱-۲ ساله تخصصی است که جراح را در درمان مشکلات گردن و کمر تخصص می‌دهد.

۲. تجربه عملی – تعداد جراحی

تحقیقات نشان داده‌اند جراحانی که سالانه بیش از ۵۰ جراحی دیسک گردن انجام می‌دهند، نتایج بسیار بهتری دارند. بپرسید جراح شما در سال چند جراحی دیسک گردن انجام می‌دهد.

۳. استفاده از تکنولوژی پیشرفته

جراحی دیسک گردن مدرن، نیازمند تجهیزات پیشرفته است:

• میکروسکوپ جراحی پیشرفته: برای دیدن دقیق ساختارهای ظریف
• مانیتورینگ نوروفیزیولوژیک: پایش لحظه‌ای عملکرد اعصاب در طول جراحی
• نوروناویگیشن: هدایت دقیق میلی‌متری در طول جراحی
• آندوسکوپ‌های پیشرفته: برای جراحی‌های کم‌تهاجمی
• دستگاه رادیولوژی بازویی (C-Arm): برای کنترل لحظه‌ای موقعیت ابزار

۴. اولویت روش‌های غیرجراحی

جراح حرفه‌ای، هیچ‌گاه جراحی را به عنوان اولین گزینه پیشنهاد نمی‌دهد. اول روش‌های غیرجراحی را امتحان می‌کند و فقط در صورت عدم پاسخ یا وجود علائم خطر، جراحی را پیشنهاد می‌دهد.

۵. توضیح کامل گزینه‌ها

جراح خوب، تمام روش‌های ممکن (ACDF، تعویض دیسک، آندوسکوپی) را برای شما توضیح می‌دهد و مزایا و معایب هر یک را بیان می‌کند. اگر جراحی فقط یک روش را پیشنهاد می‌کند بدون توضیح بقیه، علامت هشدار است.

۶. بیمارستان‌های مجهز

جراحی دیسک گردن باید در بیمارستانی انجام شود که ICU مجهز، تیم بیهوشی مجرب، و امکانات تصویربرداری داشته باشد. این موضوع به ویژه برای موارد پیچیده اهمیت دارد.

۷. نظرات بیماران قبلی

نظرات بیماران در سایت‌های معتبر مثل دکتریاب و پذیرش۲۴ را بررسی کنید. به این نکات توجه کنید: کیفیت معاینه اولیه، توضیحات قبل از جراحی، رفتار حین بستری، پیگیری بعد از جراحی، و نتیجه نهایی.

پروفسور دکتر محمد صمدیان: بهترین جراح دیسک گردن در تهران

پروفسور دکتر محمد صمدیان، جراح مغز و اعصاب و فلوشیپ ستون فقرات، با بیش از ۲۰ سال تجربه و هزاران جراحی موفق دیسک گردن، یکی از باسابقه‌ترین جراحان ستون فقرات گردنی در ایران است. ایشان به عنوان استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و رئیس انجمن ستون فقرات AO ایران در سه دوره متوالی، در سطح بین‌المللی شناخته شده‌اند.

چرا دکتر صمدیان برای جراحی دیسک گردن؟

• رئیس انجمن ستون فقرات AO ایران در ۳ دوره متوالی: این عنوان نشان‌دهنده تخصص ویژه ایشان در حوزه ستون فقرات است
• ۲۰+ سال تجربه: هزاران جراحی موفق دیسک گردن، تنگی کانال نخاعی، و جراحی‌های پیچیده ستون فقرات گردنی
• تالیف کتاب تخصصی ستون فقرات: یکی از مراجع علمی جراحی ستون فقرات در ایران
• استاد تمام دانشگاه شهید بهشتی: بالاترین درجه علمی در دانشگاه‌های ایران
• ۹۰+ مقاله علمی بین‌المللی: پژوهش‌های متعدد در زمینه ستون فقرات
• استفاده از تکنولوژی روز: میکروسکوپ پیشرفته، مانیتورینگ عصبی، نوروناویگیشن، آندوسکوپ
• اولویت روش‌های غیرجراحی: فقط در موارد ضروری جراحی توصیه می‌شود
• تربیت بیش از ۴۰ جراح: به عنوان استاد بورد جراحی مغز و اعصاب

روش‌های جراحی انجام شده توسط دکتر صمدیان

دکتر صمدیان در تمام روش‌های مدرن جراحی دیسک گردن تخصص دارند:

• ACDF (دیسککتومی قدامی با فیوژن): با تکنیک پیشرفته و میکروسکوپ
• تعویض دیسک گردن (Arthroplasty): با دیسک‌های مصنوعی پیشرفته جهت حفظ حرکت گردن
• میکروجراحی دیسک گردن: با حداقل برش و تخریب بافتی
• آندوسکوپی ستون فقرات گردنی: در موارد مناسب
• لامینوپلاستی گردن: برای تنگی کانال نخاعی گردنی
• جراحی‌های پیچیده چندسطحی: برای موارد سخت با دیسک‌های متعدد آسیب‌دیده

ویدئوی جراحی دیسک گردن

مشاهده ویدئوهای واقعی از جراحی‌های دیسک گردن انجام شده توسط دکتر صمدیان، تصویر دقیقی از روش‌های نوین این جراحی ارائه می‌دهد. این ویدئوها برای آشنایی بیماران با روند عمل تهیه شده‌اند:

آمادگی قبل از جراحی دیسک گردن

آمادگی صحیح قبل از جراحی، نقش مهمی در موفقیت عمل و سرعت بهبودی دارد. این موارد را قبل از جراحی رعایت کنید:

آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های لازم

• MRI گردن: دقیق‌ترین تصویربرداری برای دیدن دیسک و نخاع
• رادیوگرافی گردن: در حالت‌های مختلف (Flexion/Extension)
• سی‌تی اسکن: در موارد خاص برای بررسی استخوان
• EMG و NCV: برای بررسی عملکرد اعصاب
• آزمایش‌های خون: CBC، PT، PTT، گروه خون، آزمایش بیوشیمی
• نوار قلب و عکس ریه: برای ارزیابی قبل از بیهوشی
• مشاوره داخلی و قلب: در صورت داشتن بیماری زمینه‌ای

توصیه‌های قبل از جراحی

• ۲ هفته قبل: سیگار را ترک کنید (تأثیر مستقیم بر بهبود زخم)
• ۱ هفته قبل: قطع داروهای ضد انعقاد (با مشورت پزشک)
• ۸ ساعت قبل: هیچ‌چیز نخورید و نیاشامید
• روز جراحی: دوش بگیرید، جواهرات را در بیاورید، لباس راحت بپوشید
• همراه داشتن: یک نفر همراه برای کمک بعد از جراحی

بعد از جراحی دیسک گردن: روند بهبودی

یکی از مهم‌ترین سوالات بیماران این است: «بعد از عمل دیسک گردن چند روز باید استراحت کرد؟». روند بهبودی به نوع جراحی، سن بیمار، و وضعیت کلی بدن بستگی دارد:

روز ۱-۲: بستری در بیمارستان

بعد از جراحی، ۱-۲ روز در بیمارستان بستری می‌مانید. در این مدت، علائم حیاتی پایش می‌شوند، داروهای ضد درد و آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. معمولاً همان روز جراحی یا روز بعد، می‌توانید راه بروید.

هفته ۱-۲: استراحت در منزل

• استراحت کامل، اما نه بی‌حرکت خوابیدن
• پیاده‌روی کوتاه در منزل (۱۰-۱۵ دقیقه چندبار در روز)
• استفاده از کالر گردنی نرم (در صورت دستور پزشک)
• پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین
• پرهیز از خم شدن یا چرخش‌های شدید گردن
• پرهیز از رانندگی و کار با کامپیوتر

هفته ۳-۴: فعالیت‌های سبک

• شروع فیزیوتراپی (با توصیه دکتر)
• انجام کارهای سبک منزل
• پیاده‌روی بیشتر در فضای باز
• بازگشت تدریجی به کار اداری (در صورت تأیید پزشک)
• هنوز رانندگی توصیه نمی‌شود

هفته ۵-۸: بازگشت تدریجی به زندگی عادی

• ادامه فیزیوتراپی منظم
• رانندگی مسافت کوتاه (با تأیید پزشک)
• انجام تمرینات ورزشی سبک
• بازگشت کامل به کار اداری
• ادامه پرهیز از ورزش‌های سنگین

بعد از ۸ هفته: بازگشت کامل

پس از ۸ هفته، اکثر بیماران می‌توانند به فعالیت‌های عادی زندگی بازگردند. ورزش‌های سنگین و وزنه‌برداری معمولاً پس از ۳ ماه و با تأیید پزشک مجاز است. پیگیری منظم با پزشک حتی پس از بهبودی کامل، توصیه می‌شود.

هزینه جراحی دیسک گردن در ۱۴۰۵

هزینه جراحی دیسک گردن به عوامل متعددی بستگی دارد: نوع جراحی، بیمارستان، تجهیزات استفاده شده، و سطح بیمه. در ادامه، عوامل مؤثر در هزینه را بررسی می‌کنیم:

عوامل مؤثر در هزینه

• نوع جراحی: آندوسکوپی معمولاً ارزان‌تر، تعویض دیسک گران‌تر
• تعداد سطوح: جراحی یک سطح ارزان‌تر از چند سطح
• نوع بیمارستان: دولتی، خصوصی، و VIP تفاوت قابل توجهی دارند
• نوع پروتز: دیسک مصنوعی، قفس، پلاک و پیچ – هر یک قیمت متفاوتی دارند
• بیمه: پوشش بیمه پایه (تأمین اجتماعی، خدمات درمانی) و تکمیلی متفاوت است
• مدت بستری: هر روز بستری اضافی، هزینه را افزایش می‌دهد

نظرات بیماران جراحی دیسک گردن

تجربیات بیماران واقعی که توسط دکتر صمدیان جراحی شده‌اند:

آدرس مطب و راه‌های ارتباطی

آدرس مطب

تهران، خیابان ولیعصر، سه راه توانیر، روبروی بیمارستان دی (دوم گاندی)، ساختمان پزشکان آریا، طبقه سوم، واحد ۸

شماره‌های تماس و رزرو نوبت

• ۸۸۶۷۲۱۳۸
• ۸۸۶۵۴۲۰۸
• ۸۸۶۵۴۲۰۷

ساعات ویزیت: شنبه، دوشنبه، سه‌شنبه | ۴ عصر الی ۸ شب

ساعات رزرو نوبت تلفنی: ۱۰ الی ۱۵ روزهای شنبه تا چهارشنبه

سوالات متداول درباره جراحی دیسک گردن

بهترین جراح دیسک گردن در تهران کیست؟

بهترین جراح دیسک گردن کسی است که فلوشیپ ستون فقرات داشته باشد، در سال ده‌ها جراحی دیسک گردن انجام دهد، از تکنولوژی‌های پیشرفته (میکروسکوپ، مانیتورینگ عصبی) استفاده کند، و اولویت را به درمان‌های غیرجراحی بدهد. پروفسور دکتر محمد صمدیان، استاد تمام دانشگاه شهید بهشتی و رئیس انجمن ستون فقرات AO ایران، یکی از باسابقه‌ترین جراحان دیسک گردن در ایران است.

بعد از عمل دیسک گردن چند روز باید استراحت کرد؟

مدت استراحت بعد از عمل دیسک گردن به نوع جراحی بستگی دارد: ۱) ۱-۲ روز اول در بیمارستان بستری ۲) هفته اول و دوم: استراحت کامل در منزل ۳) هفته ۳-۴: فعالیت‌های سبک و شروع فیزیوتراپی ۴) هفته ۵-۸: بازگشت تدریجی به کار ۵) بعد از ۸ هفته: بازگشت کامل به زندگی عادی. ورزش‌های سنگین معمولاً پس از ۳ ماه مجاز است.

جراحی دیسک گردن از جلو بهتر است یا از پشت؟

جراحی از جلو (روش ACDF و تعویض دیسک) برای اکثر موارد فتق دیسک گردن انتخاب می‌شود زیرا دسترسی مستقیم به دیسک ممکن است. جراحی از پشت (لامینکتومی و لامینوپلاستی) برای موارد خاصی مثل تنگی کانال نخاعی شدید یا فتق دیسک در چندین سطح استفاده می‌شود. تشخیص بهترین روش بر اساس MRI و علائم بیمار توسط جراح متخصص انجام می‌شود.

آیا جراحی دیسک گردن خطرناک است؟

هر جراحی، به‌ویژه جراحی نزدیک به نخاع، خطرات خاص خود را دارد. اما در حال حاضر با تکنولوژی‌های پیشرفته (میکروسکوپ، مانیتورینگ عصبی، نوروناویگیشن)، نرخ موفقیت جراحی دیسک گردن بالای ۹۰ درصد است و عوارض جدی بسیار نادر است. انتخاب جراح مجرب و بیمارستان مجهز، خطرات را به حداقل می‌رساند.

هزینه جراحی دیسک گردن چقدر است؟

هزینه جراحی دیسک گردن به عوامل متعددی بستگی دارد: نوع جراحی (ACDF، تعویض دیسک، آندوسکوپی)، تعداد سطوح، نوع بیمارستان (دولتی، خصوصی، VIP)، نوع پروتز استفاده شده، و پوشش بیمه. برای اطلاع از هزینه دقیق در ۱۴۰۵، با مطب دکتر صمدیان تماس بگیرید.

بعد از جراحی دیسک گردن دیسک‌های دیگر آسیب می‌بینند؟

در روش‌های قدیمی مثل ACDF (فیوژن)، احتمال وارد شدن فشار بیشتر بر دیسک‌های مجاور وجود دارد که به آن «بیماری سطح مجاور» می‌گویند. این احتمال در ۲۵ درصد بیماران در طول ۱۰ سال رخ می‌دهد. اما با روش‌های جدید مثل تعویض دیسک گردن، این احتمال به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد چون حرکت گردن حفظ می‌شود.

آیا تعویض دیسک گردن بهتر از ACDF است؟

تعویض دیسک گردن مزایایی نسبت به ACDF دارد: حفظ حرکت طبیعی گردن، کاهش فشار بر دیسک‌های مجاور، و بهبودی سریع‌تر. اما همه بیماران کاندید نیستند. بیماران با آرتروز پیشرفته، تنگی کانال شدید، یا بی‌ثباتی مهره‌ها، باید ACDF داشته باشند. دکتر صمدیان بعد از معاینه و بررسی MRI، بهترین روش را پیشنهاد می‌کنند.

بعد از جراحی دیسک گردن سفر هوایی مجاز است؟

معمولاً ۲-۳ هفته بعد از جراحی دیسک گردن، سفرهای هوایی کوتاه (۱-۲ ساعت) مجاز است. سفرهای طولانی پس از ۴-۶ هفته توصیه می‌شود. در پروازها، حرکات گردن را به حداقل برسانید، آب کافی بنوشید، و هر ساعت کمی راه بروید تا از لخته شدن خون جلوگیری شود. حتماً قبل از سفر با پزشک خود مشورت کنید.

آیا بعد از جراحی دیسک گردن می‌توان ورزش کرد؟

بله، اما به تدریج: ۱) هفته اول و دوم: فقط پیاده‌روی سبک ۲) هفته ۳-۴: تمرینات کششی سبک با راهنمایی فیزیوتراپ ۳) ماه ۲-۳: شنا و دوچرخه‌ثابت ۴) ماه ۳ به بعد: ورزش‌های هوازی منظم. ورزش‌های پر برخورد (فوتبال، رزمی) و وزنه‌برداری سنگین، حداقل ۶ ماه بعد و فقط با تأیید پزشک مجاز است.

آیا جراحی دیسک گردن باعث فلج می‌شود؟

خیر، جراحی دیسک گردن به طور صحیح انجام شده، نه تنها باعث فلج نمی‌شود بلکه از فلج جلوگیری می‌کند. در واقع، در بسیاری از بیماران با علائم خطر (ضعف پیشرونده، اختلال راه رفتن)، جراحی به موقع از بروز فلج دائمی جلوگیری می‌کند. خطر فلج در جراحی‌های توسط جراحان مجرب با تکنولوژی مناسب، کمتر از ۱ درصد است.

وقت آن است که دیسک گردنتان را قطعی درمان کنید

اگر سال‌هاست با درد دیسک گردن دست و پنجه نرم می‌کنید و درمان‌های مختلف جواب نداده‌اند، شاید وقت آن رسیده که با یک متخصص مجرب مشورت کنید. پروفسور دکتر صمدیان، با ۲۰+ سال تجربه و هزاران جراحی موفق، می‌تواند بهترین مسیر درمانی را برای شما توصیه کند.

جمع‌بندی

جراحی دیسک گردن یکی از حساس‌ترین جراحی‌های ستون فقرات است که نیاز به جراح بسیار مجرب و تجهیزات پیشرفته دارد. روش‌های مختلفی برای این جراحی وجود دارد (ACDF، تعویض دیسک، میکروجراحی، آندوسکوپی) که انتخاب بهترین روش به وضعیت بیمار بستگی دارد.

برای انتخاب بهترین جراح دیسک گردن در تهران، به دنبال متخصصی باشید که فلوشیپ ستون فقرات، تجربه عملی بالا، استفاده از تکنولوژی پیشرفته، و اولویت روش‌های غیرجراحی را داشته باشد. پروفسور دکتر محمد صمدیان، با تمام این ویژگی‌ها، یکی از مطمئن‌ترین انتخاب‌ها برای جراحی دیسک گردن در ایران است.

برای دریافت مشاوره تخصصی و تشخیص بهترین روش درمانی، با مطب دکتر صمدیان تماس بگیرید و قدم اول را به سمت زندگی بدون درد بردارید.