شماره تماس رزرو نوبت ۰۲۱-۶۴۴۵۰۲۱۴

سکته مغزی عارضه ‌ای ناگهانی بسیار جدی و مرگبار است که به علت قطع جریان خون به مغز رخ می دهد و هر ساله بسیاری به آن دچار می‌شوند و پس از ناراحتی قلبی و سرطان، سومین علت مرگ محسوب می‌شود. زمانی که یک لخته خونی باعث انسداد شریان خون رسان به مغز می شود ( ایسکمیک) و یا یک رگ خونی مغز پاره شده و خونرسانی به بخشی از مغز متوقف می شود (هموراژیک) رخ می دهد و در عرض چند دقیقه پس از این حادثه سلول های مغز شروع به مردن می کنند. سلول های مغز به تامین مداوم اکسیژن خون نیاز دارند و بدون داشتن خون کافی، سلول های مغزی آسیب می بیند. فردی که به آن دچار می شود عموما بر حرکات یک طرف بدن، برقراری ارتباط ، هماهنگی و تعادل دچار مشکل شود.  این عارضه از پنجمین علت مرگ و میر در جهان می باشد. اقدامات اولیه می تواند آسیب های مغزی و دیگر عوارض را کاهش دهد.

سکته مغزی

سکته مغزی چیست؟

سکته مغزی از شایع ترین اختلالات نورولوژیک و نوعی آسیب حاد و ناگهانی می باشد که می تواند موجب عوارض جسمی و حرکتی در فرد شود. سکته زمانی رخ می دهد که یکی از عروق خون رسان به مغز به علت لخته خون مسدود شود که خونرسانی به مغز متوقف می شود، یا اینکه عروق مغزی پاره شده و خون در قسمت هایی از مغز جمع شود که موجب آسیب به سلول های مغزی و حتی مرگ سلول های مغزی خواهد شد. هر چقدر زمان بیشتری از این عارضه بگذرد احتمال آسیب سلول های مغزی و بروز عوارض جدی برای فرد بیشتر می شود، لذا لازم است اقدامات لازم هر چه سریعتر انجام بگیرد.
سکته ایسکمیک از رایج ترین انواع سکته مغزی است که به علت وجود لخته خون در مغز ایجاد می شود. سکته هموراژیک نیز به علت پارگی در عروق مغزی ایجاد می شود.
عوارضی که این عارضه ایجاد می کند به محل ، شدت و زمانی که از بروز می کند متفاوت است. ممکن است عوارضی که ایجاد شده است برای بیمار دائمی باشد و زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد، به همین علت باید اقدامات درمانی در کمترین زمان و به صورت اورژانسی انجام شود.
عواملی همچون شیوه زندگی ناسالم، کم تحرکی و نداشتن فعالیت ورزشی، چاقی و غیره می تواند ریسک بروز را افزایش دهد. اصلاح این عوامل می تواند خطر بروز سکته را کاهش دهد.
این عارضه موجب قطع ارتباطات حیاتی بین مغز و عضلات می شود و می تواند سبب از دست رفتن بخشی از توانایی های حرکتی در فرد شود.

انواع سکته های مغزی

سکته مغزی ایسکمیک

در این نوع از سکته مغزی بخشی از مغز جریان خون را از دست خواهد داد. این نوع از سکته مغزی است از شایع ترین انواع سکته مغزی می باشد که رگ مغز به وسیله لخته بسته خواهد شد. لخته خون ایجاد شده از بخش خاصی از بدن به مغز می رسد و اگر سرخرگی که خون به مغز می رساند بسته شود سکته مغزی اتفاق می افتد. رسوب چربی در شریان ها موجب ایجاد لخته خون و بسته شدن رگ های خونی خواهد شد. ممکن است بی نظمی در ضربان قلب نیز باعث ایجاد لخته خون شود. ضخیم شدن دیواره رگ های خونی می تواند به سکته مغزی بینجامد. پلاک های ساخته شده از کلسترول، چربی، کلسیم و غیره می تواند انعطاف رگ های خونی را از بین ببرد و موجب بروز سکته ایسکمیک شود.

سکته مغزی هموراژیک  یا خونریزی دهنده

در این نوع از سکته رگ مغز دچار پارگی خواهد شد و خون بافت های اطراف مغز را درگیر می کند و می تواند منجر به آسیب مغزی شود. این نوع از سکته مغزی نادر است و در صورتی که خونریزی شدیدی درون مغز رخ دهد متوقف کردن آن دشوار است و می تواند منجر به مرگ شود. این اتفاق زمانی می افتد که رگ خونی فرد تضعیف شود.

علل شایع سکته های مغزی هموراژیک

از علل شایع سکته های مغزی خونریزی دهنده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 

  • آنوریسم مغزی
  • ناهنجاری های عروقی شریان وریدی مغز (AVM)
  • ناهنجاری های فستیول شریان وریدی (AVF)
  • فشار خون بالا
  • داروها به ویژه داروهای ضد انعقادی آمیلوئید آنژیوپاتی

سکته مغزی کوچک یا سکته مغزی گذرا (TIA)

علت سکته مغزی گذرا یا ناقص گرفتگی رگ خونی می باشد که می تواند موجب آسیب به مغز شود. علائمی مشابه با این عارضه ایجاد می کند و علائم بدون گرفتن درمان سریعا رفع شده و بافت مغز آسیبی نمی بیند. مدت زمان علائم می تواند از چند دقیقه تا ۲۴ ساعت ادامه یابد. این علائم ممکن است چند روز قبل یا چند هفته قبل از این عارضه اتفاق بیفتند، به همین علت باید سریعا به محض دیدن کوچکترین علائمی به پزشک مراجعه کنید.

سکته مغزی کریپتوژنیک

عموما سکته مغزی بر اثر لخته شدن خون ایجاد می شود که جریان خون به مغز را مسدود می کند. در برخی موارد علیرغم آزمایش نمی توان علت سکته را تعیین کرد. سکته ای با علت نامشخص سکته کریپتوژنیک نامیده می شود.

سکته مغزی ساقه مغزی

زمانی که سکته مغزی در ساقه مغز رخ می دهد ، می تواند دو طرف بدن را تحت تأثیر قرار دهد و ممکن است شخص را در حالت قفل شده قرار دهد. زمانی که این اتفاق می افتد ، بیمار معمولاً قادر به صحبت یا حرکت در زیر گردن خود نمی باشد.

علائم سکته مغزی

بیمار گاهی با افتادگی یک سمت صورت مواجه می‌شود و نمی‌تواند لبخند بزند یا این که با افتادگی دهان یا چشم‌ها روبه‌رو می‌شود و احتمال بروز تیک عصبی در فرد هم وجود دارد. تغییر ناگهانی دید و دوبینی، یا مشکل در بلعیدن ، سردرد شدید و ناگهانی بدون هیچ دلیلی ، مشکلات ناگهانی مانند گیج شدن، مشکل در راه رفتن و حفظ تعادل از دیگر علائم این عارضه است.

  • سردرد شدید و ناگهانی
  • غیرقرینگی صورت یا افتادگی پلک
  • کاهش سطح هوشیاری و حتی بیهوشی
  • بی حسی یا فلج ناگهانی در یک طرف صورت و بدن
  • اختلال تکلم ( ناتوانی در حرف زدن بطور صحیح و بریده بریده حرف زدن )
  • اختلال بینایی شامل تاری دید ، دید دوتایی
  • ناتوانی در راه رفتن و حفظ تعادل
  • از دست دادن کنترل حرکات بدن
  • اختلال تفکر
  • اختلال حواس
  • ناتوانی در درک صحبت های اطرافیان
  • حالت تهوع و استفراغ
  • سرگیجه
  • اختلال بلع و ناتوانی در جویدن غذا و خوردن و آشامیدن
  • افتادن به زمین و کاهش سطح هوشیاری و تشنج حاد

دلایل سکته مغزی

  • ضخیم و سخت شدن دیواره عروق خونی به دلیل تجمع چربی ، کلسیم و …
  • فشار خون بالا یکی از مهم ترین عواملی است که در بروز این عارضه حاد و ناگهانی نقش دارد.
  • کلسترول خون بالا
  • اضافه وزن بیش از حد
  • بیماری های قلبی و عروقی و دیابت نیز ریسک بروز سکته را افزایش می دهند.
  • تحرک پایین و نداشتن فعالیت بدنی منظم
  • سیگار کشیدن
  • استرس
  • هورمون درمانی و اختلالات هورمونی
تشخیص سکته مغزی

تست F.A.S.T برای تشخیص علائم سکته

تست F.A.S.T کمک می کند علائم سکته شناسایی شود. نام این تست از اول این کلمات در زبان انگلیسی گرفته شده است:

  • صورت ( Face ) : از بیمار خواسته می شود لبخند بزند تا مشخص شود یک طرف صورت می افتد یا خیر.
  • دستها ( Arms ) : وقتی بیمار دست ها را بالا می گیرد یکی از دستها شل می شود یا خیر.
  • صحبت ( Speech ) : بیمار می تواند یک کلمه ساده را چندین بار تکرار کند؟ مشخص می شود مشکلی با بیان کلمات دارد و یا آنها را نصفه و نیمه ادا می کند.
  • زمان ( Time ) : زمان مهم است. در صورت مشاهده علائم به سرعت با اورژانس تماس بگیرید.

تشخیص سکته مغزی

برای تشخیص سکته ، موارد زیادی را بررسی می کنند از جمله این موارد شامل :

  •  معاینه کامل سیستم عصبی فرد 
  • CTA : استفاده از CT اسکن برای عکسبرداری از عروق مغز 
  • MRA : استفاده از MRI برای چک کردن جریان خون در رگ ها
  • سونوگرافی دابلر عروق مغزی و گردن (کاروتید ورتبرال) : بررسی تنگی، بسته شدن و ناهنجاری رگ های مغز و گردن (شریان های کاروتید ورتبرال) با استفاده از دستگاه سونوگرافی
  • تصویربرداری از مغز ، مانند سی تی اسکن یا MRI
  • آزمایشات قلبی ، که می تواند به تشخیص مشکلات قلبی یا لخته شدن خون که ممکن است منجر به سکته مغزی شود ، کمک کند. آزمایشات ممکن شامل الکتروکاردیوگرام (EKG) و اکوکاردیوگرافی است. ( در صورت شک به مشکلات قلبی در فرد دچار سکته انجام EKG توصیه می‌شود.)
  • سونوگرافی داپلکس عروق مغز و گردن

عوامل خطرناک در بروز سکته مغزی

ریسک فاکتورهای قابل تغییر

  • فشار خون بالا
  • بیماری های قلبی
  • کشیدن سیگار و یا در معرض دود آن قرار گرفتن و استفاده از داروهای مخدر غیرمجاز و یا مواد مخدر مثل کوکائین و متامفتامین‌ها
  • داشتن سابقه سکته مغزی گذرا
  • افزایش تغداد گلبول های قرمز خون یا افزایش غلظت خون
  • کلسترول بالا
  • دیابت
  • اضافه‌ وزن و یا چاقی
  • عدم فعالیت فیزیکی
  • اعتیاد به الکل
  • ریتم غیرطبیعی قلب مخصولا ریتم غیرطبیعی فیبریلاسیون دهلیزی
  • نقص در ساختار قلب مانند نارسایی قلبی و …
  • سابقه خانوادگی

ریسک فاکتورهای غیرقابل تغییر

  • سن بالا : در افراد بالای ۵۵ سال ریسک سکته افزایش می یابد.
  • نژاد :  در نژادهای آفریقایی و آمریکایی خطر ایجاد سکته مغزی بالاتر از افراد سفید پوست می باشد.
  • جنس : سکته مغزی در آقایان شایع تر است اما احتمال کشندگی آن در خانم ها بیشتر است.
  • هورمون ها : استفاده از قرص های ضدبارداری یا هورمون درمانی شامل استروژن می تواند احتمال سکته را افزایش دهد.

عوارض بعد از سکته

  •  فلج یا از دست دادن حرکت عضلات
  • مشکل در صحبت کردن یا بلعیدن
  • از دست دادن حافظه یا مشکلات تفکر
  • مشکلات عاطفی
  • درد ، بی حسی یا سایر احساسات غیرمعمول

درمان سکته مغزی

درمان سریع و بدون‌ درنگ، تعیین‌کننده و حیاتی است. با انجام اقدامات سریع و زودهنگام می‌توان آسیب و صدمه مغزی و نیز عوارض و عواقب بالقوه و محتمل‌الوقوع را به حداقل رساند. روش های درمان با توجه به نوع سکته و این که کدام قسمت از مغز صدمه دیده و دلیل سکته چه بوده است بستگی دارد و متفاوت می باشد.
این عارضه اکثر اوقات با دارو درمان می‌شود. نقش اصلی این داروها جلوگیری از تشکیل لخته‌های خونی و از بین بردن این لخته‌ها، پایین آوردن فشار خون و کاهش میزان کلسترول است. در صورت ورم کردن مغز انجام عمل جراحی عروق مغز برای از بین بردن ورم و کاهش احتمال خونریزی مجدد در سکته‌های خونریزی دهنده ضرورت می‌یابد.

دیدگاه کاربران

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *